۱۴۰۳-۸-۳ شرح اصول کافی در علم امام
بسم الله الرحمن الرحیم
🌹 الحمدالله رب العالمین الصلاه و السلام علی سیدنا و نبینا و طبیب قلوبنا و شفیع ذنوبنا العبد المؤید الرسول المسدد المحمود الاحمد ابوالقاسم المصطفی محمد🌹
پنجشنبه۱۳۰۴/۸/۳، شرح اصول کافی، جلد اول،
🧿موضوع: باب (در هر شب جمعه به علم ائمه ع اضافه میشود)
⬅️ روایت (۱)
ابا یحیی صنعانی گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: ای ابا یحیی برای ما در شبهای جمعه شأن بزرگی است، عرض کردم قربانت: آن شأن چیست؟ فرمود: بارواح پیغمبران و اوصیاء در گذشته و روح وصیی که درآنجا هفت دور طواف کنند و نزد هر رکنی از ارکان عرش دو رکعت نماز گزارند پس بکالبدهای پیشین خود بر گردند، چون صبح شود، پیغمبران و اوصیاء از شادی سرشار باشند و آن وصیی که در میان شماست مقدار زیادی بعملش افزوده شده باشد.
⤴️ میفرماید فکر نکنید علم ما بستهبندی شده در سینه ماست بلکه دائماً به علم ما افاضه میشود، یعنی علم ما شهودی است.
🖊 رفتن به عرش اشاره به شهود و علم شهودی دارد.
🖊روایت: کعبه نماد عرش بر روی زمین است یعنی ما به زیارت باطن کعبه میرویم و اتصال دائمی با ملکوت داریم و همنشین انبیا و فرشتگان خدا هستیم، این یکی از مقامات باطنی امام را بیان میکند.
🖊نکته: امام اگر همه چیز را میداند پس چه چیزی به او اضافه میشود؟
روایت: اسم اعظم ۷۳ حرف دارد ۷۲ تا در نزد ائمه و یکی در علم غیب خدا پوشیده است و افاضات به ائمه و اولیا از همین یک علم پوشیده در نزد خداوند است.
⬅️روایت (۲)
مفضل (بن عمر که کینهاش اباعبدالله است) گوید: روزی امام صادق علیه السلام بمن فرمود: ای اباعبداللهو تا آنروز مرا بکینهام نخوانده بود من عرض کردم: لبیک: فرمود: برای ما در هر شب جمعه شادی و و سروریست. عرض کردم: خدایش افزایش دهد، آن سرور چیست؟ فرمود: چون شب جمعه شود، پیغمبر صلی الله علیه و آله بعرش خدا برآید و ائمه علیهم السلام برآیند و ما نیز با ایشان برآئیم، پس ارواح ما ببدنهایمان باز نگردد، مگر با علمی که استفاده شده باشد و اگر چنین نباشد و اگر چنین نباشد علم ما نابود گردد.
⤴️ در اینجا امام مفضل را با کنیه صدا زد، با کنیه صدا زدن نشانه ی احترام است مانند ما که گاهی شخص را با فامیلی صدا میزنیم.
این نشان دهنده ی آن است که در حدیث نکته ی مهمی نهفته است.
🖊 علم امام چیزی نیست که از بین رفتنی باشد بلکه دائماً علمی جدید به ایشان افاضه میشود و این علم شرایع نیست و حالا چه علومی است؟ خودشان میدانند چون علم امام مراتب زیادی دارد.
🖊 علم ما پایان ندارد چون دم به دم افاضه صورت میگیرد.
⬅️روایت (۳)
امام صادق علیه السلام فرمود: شب جمعهای نباشد، جز اینکه برای اولیاء الله در آنشب سروری هست. راوی گوید عرض کردم: قربانت گردم آنسرور چیست؟ فرمود: چون شب جمعه شود، پیغمبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیه السلام بعرش برآیند و من هم با ایشان بر آیم و جز این نباشد که با علم استفاده شده بر گردم و اگر چنین نبود، آنچه نزدم هست نابود میشد.
⤴️ در روایات دیگری آمده است که میفرماید ما ساعت به ساعت با ملکوت در ارتباط هستیم نه فقط شب جمعه و این از مراتب علم امام است که در لیله القدر علم کلی نازل میشود و در شبهای جمعه تفصیل میخورد و این ساعت به ساعت اتصال دائمی امام است که امام همیشه و هر دم به همه چیز علم داشته باشد.
🖊 وقتی امام را صدا میزنید میشنود و جواب میدهد، آیا آن لحظه که صدا میزنید امام علم دارد و میشنود؟ باید لحظه به لحظه علم داشته باشد که در هر زمانی صدای شما را بشنود.
🖊 یک موقع گفته میشود که امام شیعیان خود را میشناسد که چه کسانی هستند و درجات آنها را میداند و این کلی است و اما اینکه لحظهای که امام را صدا میزنید باید علم داشته باشد که آن لحظه صدای شما را بشنود این مربوط به کلیات و جزئیات امور میشود که لحظه به لحظه امام اتصال به ملکوت عالم دارد.
((پایان باب))
(باب: اگر علم امام افزایش نیابد آنچه دارند نابود گردد)
زیاد شدن علم میخواهد آن اتصال دائم امام به ملکوت عالم را بگوید.
⬅️روایت (۱)
امام صادق علیه السلام میفرمود: اگر علم ما افزایش نیابد، بی علم میمانیم.
⤴️ انسان مگر قابل زیادی و نقصان است!! بله در خود قرآن آمده است (لَئِن شَکَرۡتُمۡ لَأَزِیدَنَّکُمۡ..) اگر شکر کنید زیاد میکنیم شما را.
🖊انسان مجموعهای از علم و عمل (عمل شایسته و علم بایسته) است. پس یعنی علم و عمل شمارا زیاد میکنیم تا ارزش شما بالا رود.
گاهی یک انسان هزار برابر انسان دیگر ارزش دارد.
روایت: در مورد اویس قرن که در جنگ صفین آمد به کمک آقا امیرالمومنین ع، آقا فرمود نگاه کنید شخصی میآید که به اندازه هزارنفر است.
🖊 پس انسان کم و زیاد میشود.
⬅️روایت (۲)
ذریح گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود: ای ذریح اگر ما افزایش علمی نیابیم، بیعلم بمانیم.
⬅️روایت (۳)
زراره گوید: شنیدم: امام باقر علیه السلام میفرمود: اگر افزایش علمی پیدا نکنیم بیعلم بمانیم. عرض کردم آیا بعلم شما چیزی زیاد میشود که پیغمبر صلی الله علیه و آله آنرا نمیدانست؟ فرمود هر گاه بنای افزایش علم باشد، اول آنرا بپیغمبر صلی الله علیه و آله عرضه کنند، سپس بر امامان تا برسد به ما.
⤴️ میفرماید که رسول خدا تمام علم خود را به اوصیا و به همین ترتیب به بعد از امام خود انتقال داده است.
🖊 یعنی علمی که الان و بروز داده میشود را رسول خدا نمیداند !!! میفرماید به واسطه رسول الله و بعد امیرالمومنین و… به ما میرسد آن علم.
🖊 هرچه افاضه میشود اول به رسول خدا افاضه میشود بعد یکی یکی به ائمه تا آخر.
⬅️روایت (۴)
امام صادق علیه السلام فرمود: چیزی (از علم) از نزد خدای عزوجل خارج نشود، جز اینکه برسولخدا صلی الله علیه و آله آغاز شود، سپس بامیرالمؤمنین علیه السلام رسد و سپس بامامان دیگر، یکی پس از دیگری تا امام آخر از امام اول عالمتر نباشد.
⤴️نکته: این علومی که به امام افاضه میشود بعد از امام به شیعیان چگونه افاضه میشود؟
یک موقع افاضه علوم ظاهری است مانند تدریس امام صادق ع و گاهی باطنی است.
الان که امام زمان ما غایب است افاضه ی علوم باطنی است و شیعه ی حقیقی از قلب امام علوم را دریافت میکند.
البته ایشان درحال زندگی کردن هستند مثل بقیه انسانهای معمولی، فقط تنها تفاوتش با ائمه قبل این است که کسی آدرس خانه امام زمان را بلد نیست.
در حدیث حقیقت از «کمیل بن زیاد نخعی» روایت است که از حضرت علی (علیهالسلام) از حقیقت سؤال نمود، بدینگونه: ما الحقیقه: حقیقت چیست؟
حضرت در جواب فرمود: ما لک و الحقیقه: تو را با حقیقت چه کار؟!
چون «کمیل» که خود را صاحب سرّ آن حضرت میدانست از این پاسخ تعجّب نمود عرضه داشت: او لست صاحب سرّک: آیا من رازدار تو نیستم؟
حضرت در جواب فرمود: بلی و لکن یترشّح علیک ما یطفح منّی: آری! امّا (آنچه از اسرار از من به تو میرسد) ترشّحی ناچیز است (که از قلزم زخّار سینه من) سرریز میکند و به تو میرسد.
چون «کمیل» اندکی هشیار شد و موقعیّت حقیر خود را در برابر موقعیت خطیر حضرت دید، از سر عجز و انکسار عرضه داشت: او مثلک یخیّب سائلا: آیا از همچون تو مولائی میزیبد که خواهنده را محروم سازد؟!
(و آنگاه که حضرت در او حالت عجز که نشانه پذیرش حقّ است دید) فرمود: الحقیقه کشف سبحات الجلال من غیر اشاره: حقیقت، به یکسو شدن پردههای جلال حقّ است بیهیچ اشارتی!
و «کمیل» (از سر انکسار) عرضه داشت: زدنی بیانا: بر توضیح خود بیفزای!
و حضرت فرمود: محو الموهوم مع صحو المعلوم: حقیقت، محو موهوم (که وجودنماهای غیر حقّ) است توأم با بیداری و هشیاری به معلوم (که حقّ متعال) است؛ یعنی ما سوای حقّ را که وجودات موهومند با نیروی توجّه به حقّ مطلق، از صحنه ضمیر خود محو کن تا چهره حقیقت، از پس پردههای ظلمانی اوهام، بیحجاب تجلّی کند.
باز هم «کمیل» معروض داشت: زدنی بیانا!
و حضرت فرمود: جذب الاحدیّه بصفه التّوحید: حقیقت، جذبهای (از جذبات حقّ) است به صفت توحید (که بنده را از هستی خود برباید).
و چون دگربار زمزمه زدنی بیانا سر داد، حضرت فرمود: هتک السّتر لغلبه السّرّ:حقیقت، دریدن پرده و حجاب انّیّت است به واسطه چیرگی احکام سرّ باطن و غیب وجود؛ یعنی حقیقت، باید از سرّ باطن خواهنده حقیقت بجوشد و از پس پرده پندار به درآید، تا چهره درخشان او آشکار شود.
و چون برای چهارمین بار خواهش خود را با بیان زدنی بیانا تکرار کرد، حضرت فرمود: نور یشرق من صبح الازل، فیلوح علی هیاکل التّوحید آثاره: حقیقت، نوری است از بامداد ازلیّت حقّ که آثار آن از پیکرهای پاک برگزیدگان حق (که اهل عصمت و طهارت و تربیت یافتگان دامان ولایت ایشانند) آشکار میگردد.
🖊 حالا چه کسی هست که بتواند آن علوم را از باطن امام دریافت کند!!!
🖊 جناب ابی مدین شعیب استاد ابن عربی فرمود: به استعداد مردم هر زمان به امام آن زمان افاضه میشود و ایشان هم آن علوم را بیان میکنند، در بعضی از زمانها خیلی کم هستند عالمان حقیقی.
🖊 در زمانی جناب ملاحسینقلی همدانی ۳۰۰ نفر از اولیاالله را پرورش دادند.
🖊 کار امام افاضه کردن است ولی باید متصل به امام بشوید، یکی از راهها در خواب گرفتن است، یک راه به صورت بسیط علوم در قلب انسان ریزش پیدا میکند، یک موقع در گوش انسان ندا داده میشود یک موقع فهم به او داده میشود، یک آیه و یا یک حدیثی را میخواند فهم آن برایش باز میشود که دیگران از آن بیخبرند یا اینکه خودش قبلاً خوانده و فهم آن برایش باز نشده اما الان باز میشود.
((پایان باب))
➖ باب (ائمه تمام علومی که به ملائک و پیامبران و رسولان رسیده است میدانند) ➖
🖊نکته:
انبیا و رسولان در بعضی از علوم مشترک هستند.
🖊 دین همه انبیا اسلام است زیرا
«إِنَّ ٱلدِّینَ عِندَ ٱللَّهِ ٱلۡإِسۡلَٰمُۗ»
🖊اسلام چیست؟!! روایت اسلام یعنی تسلیم باشید در برابر امر خداوند.
🖊 اما هر پیامبر یک شریعت دارد، ممکن است این شریعت با شریعت امامان دیگر تفاوتهایی داشته باشد، اما نه به بصورت کلی بلکه در جزئیات آن.
مثلاً دین مسیحیت نماز دارد؟!! بله آنجا که به حضرت مریم گفته شد
🕋ایه قران، سوره ال عمران، ایه ۴۳
یَا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّکِ وَاسْجُدِی وَارْکَعِی مَعَ الرَّاکِعِینَ ﴿۴۳﴾ای مریم! فروتنانه برای پروردگارت به طاعت برخیز و سجده به جای آور و با رکوع کنندگان رکوع کن. (۴۳)
🖊و در مورد حضرت عیسی ع فرموده شد
🕋 قَالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتَانِیَ الْکِتَابَ وَجَعَلَنِی نَبِیًّا* وَجَعَلَنِی مُبَارَکًا أَیْنَ مَا کُنْتُ وَأَوْصَانِی بِالصَّلَاهِ وَالزَّکَاهِ مَا دُمْتُ حَیًّا﴿مریم/۳۰و۳۱﴾
نوزاد [از میان گهواره] گفت: بی تردید من بنده خدایم، به من کتاب عطا کرده و مرا پیامبر قرار داده است و هر جا که باشم بسیار بابرکت و سودمندم قرار داده، و مرا تا زنده ام به نماز و زکات سفارش کرده است.
🖊و در مورد حضرت موسی ع سوره طه
🕋إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَأَقِمِ الصَّلَاهَ لِذِکْرِی
ﻫﻤﺎﻧﺎ! ﻣﻦ ﺧﺪﺍﻳﻢ ﻛﻪ ﺟﺰ ﻣﻦ ﻣﻌﺒﻮﺩﻱ ﻧﻴﺴﺖ، ﭘﺲ ﻣﺮﺍ ﺑﭙﺮﺳﺖ ﻭ ﻧﻤﺎﺯ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﺩ ﻣﻦ ﺑﺮﭘﺎ ﺩﺍﺭ . (۱۴)
🖊 همه روزه و نماز داشتند منتها یک سری جاها تفاوتهایی هست که به خاطر اختلاف مزاج و شرایط آنها بود.
🖊 راحتترین دین و متعادلترین دین، دین رسول خدا بود.
🖊 رسول خدا فرمود دین مرا سخت نگیرید و خشن نکنید.
🖊 انبیا علومی دارند که مشترک است بینشان اما علوم خاص خود را هم جداگانه دارند.
فرموده است (لَا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ…)
🖊 یک امت واحد هستند همه انبیا.
🖊 هر پیامبری علوم مخصوص خودش را دارد مثلاً خداوند خودش با حضرت موسی سخن میگفت و هیچگاه پای فرشتهای در میان نبود.
⤴️نکته: در سوه طه
فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهُ خُوَارٌ فَقَالُوا یَٰذَا یِلَٰهُکُمْ وَإِلَٰهُ مُوسَىٰ فَنَسِیَ
ﭘﺲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﺠﺴﻤﻪ ﮔﻮﺳﺎﻟﻪ ﺍﻱ ﻛﻪ ﺻﺪﺍﻱ ﮔﺎﻭ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻭﺭﺩ، ﺁﻥ ﮔﺎﻩ [ﺍﻭ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ] ﮔﻔﺘﻨﺪ: ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺒﻮﺩ ﺷﻤﺎ ﻭ ﻣﻌﺒﻮﺩ ﻣﻮﺳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ [ﻣﻮﺳﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ] ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻛﺮﺩ [ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻠﺐ ﻣﻌﺒﻮﺩ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺭﻓﺖ .] (۸۸)
🖊 در روایات آمده است که سامری از پای جبرئیل برداشت و این روایت جعلی است و در بعضی روایات آمده است از زیر پای اسب جبرائیل برداشت و این هم جعلی است.
🖊نکته (در داستان حضرت موسی وقتی که میفرماید خود خداوند با حضرت موسی صحبت کرد یعنی پای هیچ فرشتهای در وسط نبود س هر روایتی که میآید در مورد فرشته یا واسطهای جعلی است.
🖊 در داستان حضرت عیسی میفرماید که روح و فرشتگان با او صحبت میکنند، گرچه خود خداوندم با او سخن میگوید.
🖊 علوم اینها متفاوت است و دریافتهایشان هم متفاوت است.
🖊 ممکن است یک پیامبری علومی داشته باشد و پیامبر دیگر نداشته باشد در قرآن آمده است: داستان حضرت موسی و حضرت خضر در سوره کهف.
که به حضرت موسی علیه السلام فرموده شد شاگردی حضرت خضر را بکن با اینکه خودش با خداوند تکلم میکرد.
و در این مسیر حضرت خضر علیه السلام چیزهایی به ایشان نشان داد و رمز و رموز آن را برای او گفت سوراخ کردن کشتی و کشتن بچه و داستان درست کردن دیوار….
⬅️نکته در سوره کهف که عجایب است داستانهای عجیبی آمده است در داستان اول که فرمود سه نفر و در داستان دوم که فرمود دو نفر هستند که حضرت موسی و حضرت خضر و در داستان سوم که یک نفر بود ذوالقرنین.
⤴️ اینها گروه اولیا هستند در داستان اول اصحاف کهف که آنها پول داشتند و در داستان حضرت موسی و حضرت خضر علیه السلام پول برنمیدارند چون از اهل روستا غذا خواستند بدون اینکه پول بدهند و در داستان حضرت ذوالقرنین که قطب است چیزی با خود بر نمیدارد که حتی به او گفتند به شما پول میدهیم گفت آن چیزی که خدا به من داده بالاتر از این حرفهاست.
🖊 مراتب در اینها متفاوت است یک دسته از اولیا پول در جیب خود دارند و پول برمیدارند و یک دسته با خود پول بر نمیدارند.
🖊 مثلاً حضرت موسی علیه السلام که اولوالعزم بود و خیلی علوم داشت در برابر حضرت خضر این رموز را نمیدانست و باید شاگردی او را میکرد.
🖊 انبیا یک سری علوم دارند که مشترک هستند و یک سری علوم دارند که اختصاص به خودشان دارند.
🖊در کتاب غصن الفصوص اشتراک انبیاء امده است.
🖊 در مورد حضرت داوود که یک سری علوم داشت مخصوص خودش بود. حضرت داوود علیه السلام خیلی در راه خدا میجنگید.
🕋 آیه قرآن
وَلَقَدْ آتَیْنَا دَاوُودَ مِیَّا فَضْلًا ۖ یَا جِیَالُ أَوِّبِی مَیَهُ وَالطَّیْرَ ۖ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِیدَ
⤴️و ما حظّ و بهره داود را به فضل و کرم خود کاملا افزودیم (و امر کردیم که) ای کوهها و ای مرغان شما نیز با (تسبیح و نغمه الهی) داود هم آهنگ شوید، و آهن سخت را (چون موم) بر دست او نرم گردانیدیم.
🖊 قرآن در مورد آهن میفرماید یک خشم شدید در آهن است و میبینید که تمام جنگها و کشتارها با آهن است ولی این آهن در دست حضرت داوود علیه السلام نرم بود مثل خمیر که با آن زره میبافید.
🖊 در مورد حضرت سلیمان علیه السلام میفرماید چشمه مس جاری کردیم.
🖊 آهن و مس چه تفاوتهایی با هم دارند؟!
در صنعت مس به کار میرود و آن شدت و قتال در او نیست پس بعد از دوره قتال دوره رفاه و سازندگی رسیده است.
🖊 امام عصر عج که بیایند اول قتال میکنند بعد سازندگی را شروع میکنند.
🖊نکته (یکی از شهرهایی که با امام زمان میجنگد شهر ری است)
در غیبت نعمانی حدیث آنجا آمده است.
⬅️روایت (۱)
امام صادق علیه السلام فرمود: خدای تبارک و تعالی را دو گونه علم است: ۱- علمی که ملائکه و پیغمبران و رسولانش را به آن آگاه ساخته، پس آنچه ملائکه و رسولان و پیغمبرانش را به آن آگاه ساخته ما هم میدانیم. ۲- علمی که بخودش اختصاص داده و هرگاه در موضوعی از آن علم بدا حاصل شود، ما را آگاه سازد و بر امامان پیش از ما هم عرضه شود.
الحمدلله علی الولایه